O obxectivo de ‘A Vila da Mañá’ é cambiar o modelo de vila ou cidade, creemos que outra pode ser posible. Isto conséguese a través da participación protagónica das nenas, nenos e adolescentes do lugar que, traballando cos conceptos fundamentais a través de accións de urbanismo táctico convértense en cidadanía activa capaz de transformar os seus espazos.

La Opinión A Coruña 07/09/2020

“Cuánto é un metro e medio?” 

“Co programa ‘A Vila do Mañá’, Sandra González analiza o deseño das cidades e se están adaptadas ás novas medidas derivadas do Covid-19. Para comprobalo, saíu á rúa, en Arzúa, con nenos e nenas que utilizaron flotadores para medir a distancia de seguridade. “Moitas veces non hai por onde camiñar”, indica a arquitecta coruñesa

“Cantas persoas saben canto é un metro e medio?”, pregúntase a arquitecta coruñesa Sandra González, creadora e directora do programa A Vila do Mañá, co que analiza, xunto aos máis pequenos, o deseño das cidades e impulsa a recuperación de espazos para os peóns. A iniciativa suma agora un novo condicionante: manter a distancia de seguridade para evitar contagios. “Estamos nunha nova situación, unha nova realidade, e temos que ver se as cidades están adaptadas para as novas medidas”, expón.

Para comprobalo, pasea con nenos e nenas por rúas e avenidas. Esta fin de semana foi a quenda de Arzúa. Como accesorios para o paseo, máscara e flotador. “Puxémoslles aos participantes flotadores dun metro e 30 centímetros para que fosen conscientes da distancia que hai que manter, sobre todo agora que empezan o colexio”, conta.

Moitos se sorprenderon ao comprobar o lonxe que se atopaban uns doutros. Pero ese non era o obxectivo da actividade, senón saber se as cidades están preparadas para esta nova realidade. “Nalgunha rúa pequena case nin entrabamos”, revela a arquitecta, á que lle gustaría levar esta iniciativa a “cidades máis grandes”.

É a primeira vez tras o confinamento que A Vila do Mañá entra en acción, pois moitas actividades “tiveron que cancelarse” polo incremento de contagios. Sandra González defende que a pandemia demostrou que “se necesitan máis espazos para os peóns”. “É momento de reformular as cidades. Non escapar ao campo. A cidade ten que ter unha nova identidade. Que sexa o que ten que ser, é dicir, para as persoas”, resume.

Nos seus paseos cos máis pequenos, a arquitecta comproba que “moitas veces non hai por onde camiñar”. “As cidades non están adaptadas. Pídennos que nos concienciemos por l coronavirus, pero na maioría das rúas é imposible. As beirarrúas adoitan ser dun metro de ancho, ao que hai que sumar as terrazas e os coches”, indica.

Nace así unha “nova oportunidade” para as cidades. “Como A Coruña, que está a tentar peonalizar algunhas zonas”, pon como exemplo, á vez que aposta por “humanizar todo un pouco máis” para que estes sitios “recuperen a súa identidade”. Unha idea que transmite sempre aos participantes dos talleres. Ata o mércores seguirá explorando Arzúa e Sandra González xa pensa no seguinte reto.”

“A Vila do Maña” traballa con elementos tridimensionais baseándose no “terceiro don” de Froebel.
Na arquitectura temos de referencia a Froebel, a través de Frank Lloyd Wrigth que foi educado con este método. Trátase dun sistema baseado na creatividade e intuición da nena, neno a través da experiencia directa, o xogo e a natureza. Crea un recurso pedagóxico baseado en “dons” e “ocupacións”. Os “dons” son materiais pedagóxicos que non cambian pero transfórmanse; as ocupacións son actividades na que as nenas, nenos xogan mediante a transformación dos obxectos que manipula. Os “dons” son precursores dos bloques de construción da actualidade (Lego, Tente, …).

O obxectivo de ‘A Vila da Mañá’ é cambiar o modelo de vila ou cidade, creemos que outra pode ser posible. Isto conséguese a través da participación protagónica das nenas, nenos e adolescentes do lugar que, traballando cos conceptos fundamentais a través de accións de urbanismo táctico convértense en cidadanía activa capaz de transformar os seus espazos.

Neste caso trabállase coa sustentabilidade, reflexionando sobre a forma na que nos relacionamos co planeta e facendo conscientes as nenas, nenos e adolescentes de que o sustentable consiste nun equilibrio entre aquilo que nos permite desenvolver a nosa vida e o que non compromete a supervivencia das futuras xeracións. E así, darnos conta de que só temos un planeta con recursos limitados que hai que coidar.

Para a concienciación sobre a inclusión do verde na cidade, propónselles as nenas, nenos e adolescentes a creación destas bombas, que se compoñen dunha parte de arxila, abono natural, e unha mestura de sementes complementarias, neste caso utilizouse a chamada mestura azteca o precolombina (xudías, millo, cabaza…), desenvoltas polo nipón Masanobu Fukuoka.

O obxectivo de ‘A Vila da Mañá’ é cambiar o modelo de vila ou cidade, creemos que outra pode ser posible. Isto conséguese a través da participación protagónica das nenas, nenos e adolescentes do lugar que, traballando cos conceptos fundamentais a través de accións de urbanismo táctico convértense en cidadanía activa capaz de transformar os seus espazos.

Neste caso trabállase ca paisaxe, buscando a interacción entre a construída, a mais natural e os territorios intermedios. Entender como as persoas construímos e modifícamos a paisaxe e como a habitamos e nos constrúe a nos e a nosa identidade.

Con todo isto, créase un mural colorido outorgado polos sobres de cores xeotextíls, nos que se introduce terra, auga e as bombas de sementes e que irase complementando paulatinamente polo verde das plantas nacidas, preparadas por eles mesmos.

O obxectivo de ‘A Vila da Mañá’ é cambiar o modelo de vila ou cidade, creemos que outra pode ser posible. Isto conséguese a través da participación protagónica das nenas, nenos e adolescentes do lugar que, traballando cos conceptos fundamentais a través de accións de urbanismo táctico convértense en cidadanía activa capaz de transformar os seus espazos.

Neste caso trabállase ca vila, como o seu hábitat, o seu taboleiro de xogo por descubrir. Comprender a súa estrutura, conformación, morfoloxía, os seus baleiros e os seus cheos, a súa historia, as súas tradicións e as súas cuestións simbólicas e inmateriais é indispensable para poder reflexionar sobre como se moven duns sitios a outros, os percorridos, os puntos importantes onde se desenvolve a vida das nenas, nenos e adolescentes da comunidade.

“O propósito da arte é o de impartir a sensación das cousas como son percibidas e non como son sabidas (ou concebidas). A técnica da arte “estrañar” aos obxectos, de facer difíciles as formas, de incrementar a dificultade e magnitude da percepción non é estético como un fin en si mesmo e debe ser prolongado. A arte é unha maneira de experimentar a calidade ou esencia artística dun obxecto; o obxecto non é o importante.” 

Viktor Shklovski 

Para entender como perciben a súa vila os que son e serán os seus habitantes, utilizaremos a seguinte estratexia: saímos á “deriva” cun gran marco dourado, para que no noso deambular vaian enmarcando aqueles elementos urbanos que son importantes para eles (experiencia que se basa na obra de O ́Grady). ¿Cales foron os protagonistas desta experiencia de “A Vila do Mañá”?, nesta ocasión ao seu deambular reDESCUBRÍRONSELLES lugares da súa vila, tal vez esquecidos.

Con “A Vila do Mañá”, a vila na que viven non é unha idea abstracta, nin unha serie de pequenas imaxes parciais; comeza a entenderse como un contorno moito máis complexo e amplo, que nos aproxima á noción de hábitat: o espazo que transcende á súa localización física nun territorio no que resolvemos as nosas necesidades, establecendo relacións con outras persoas e co medio, tanto natural como construído; implicando procesos en que se transforma, pero tamén somos transformados.

Comézase a traballar coa PERCEPCIÓN. Como perciben os futuros habitantes do lugar a súa vila ou cidade?, para iso propónselles aos participantes que con debuxos sinxelos nos mostren cales son os elementos fundamentais para eles, ou de especial interese da súa vila ou cidade. Deste xeito saberemos cal é a súa visión do lugar que habitan e así poder traballar a visión colectiva de todos os participantes.